Je ligt in bed. Moe, maar de slaap komt niet. De pijn op je borst is er weer. Je draait je om, probeert te ontspannen, maar je lichaam werkt niet mee. Je vraagt je af: waarom herstel ik zo langzaam? Waarom voel ik me nooit echt uitgerust?
Een groot deel van het antwoord zit in één stofje dat de meeste mensen kennen als "het slaaphormoon". Maar melatonine is zoveel meer dan dat. Zeker als je het syndroom van Tietze of costochondritis hebt.
Wat is melatonine eigenlijk?
Melatonine is een bijzonder veelzijdig stofje. Het gedraagt zich als zowel een vitamine als een hormoon. Het beïnvloedt je hele lichaam, tot in elke cel. Het beschermt je cellen, regelt je dag- en nachtritme samen met cortisol, en doet nog veel meer dan alleen zorgen dat je slaperig wordt.
Wanneer er een tekort ontstaat, of wanneer melatonine niet op het juiste moment of de juiste plek beschikbaar is, ga je dat merken. In je herstel, je gevoel, je energie. En ook in je ribben en borstkas.
Alles begint bij wat je eet
🥚 Het begint bij eiwitten. Wanneer je voldoende eiwitten eet, ontstaat er in je darmen een grondstof voor melatonine: het aminozuur tryptofaan.
Tryptofaan wordt via verschillende routes in je lichaam gebruikt. De belangrijkste heet de kynurenineroute. Via deze route worden eiwitten omgezet en voor allerlei doeleinden ingezet, waaronder de aanmaak van NAD+, een stof die een cruciale rol speelt in de energieproductie van elke cel.
Maar tryptofaan gaat ook een ander pad op. Het pad richting melatonine. En dat pad krijgt maar 2% van de beschikbare tryptofaan. Dat is weinig. Dat maakt het kwetsbaar.
Het pad van tryptofaan naar melatonine
De route gaat zo:
🌿 Tryptofaan wordt omgezet naar 5-HTP
🌿 In een hersenkern wordt dit omgezet naar serotonine
🌿 Vanuit serotonine wordt melatonine gemaakt
Serotonine is een hersenstof die je helpt je rustig en gecentreerd te voelen. Het remt overmatige prikkels en helpt je pijn minder sterk te ervaren. Herken je dat je je soms beter voelt als je rustig bent? Serotonine speelt daar een grote rol in.
En dan melatonine. Dat is de scheidsrechter van je slaap. Het regelt de omstandigheden zodat slapen mogelijk wordt. Maar melatonine maakt je niet moe. De vermoeidheid bouw je overdag op door actief te zijn, te bewegen en buiten te zijn.
Hoe het ritme werkt
🌅 Overdag stuurt daglicht in je ogen een signaal: wakker blijven. Cortisol is dan dominant. Je bent actief, alert, in beweging.
🌇 Zodra de zon zakt en het licht roder wordt, begint melatonine langzaam op te lopen. In de winter al vanaf de late middag, in de zomer wat later.
🌙 In de avond stijgt melatonine verder, cortisol zakt, en je wordt rustiger en moeier. Met gedimd licht, goed gezelschap en een actieve dag achter de rug zak je langzaam weg richting de nacht.
Cortisol en melatonine zijn elkaars tegenpolen. Wanneer het goed loopt, wisselen ze elkaar netjes af. Wanneer dat ritme verstoord raakt, merk je dat overal in je lichaam.
Meer weten over melatonine en je biologische klok?
Melatonine doet veel meer dan je slapen brengen
Dit is waar het echt interessant wordt. Want melatonine is een soort Zwitsers zakmes voor je lichaam.
🛡️ Bescherming van cellen
Je bent de hele dag bezig met ademhalen en energie aanmaken. Daarbij reageert zuurstof met cellen en dat geeft schade, oxidatie. Net zoals ijzer roest als je het laat liggen. Melatonine is een van de krachtigste antioxidanten die je hebt. Het beschermt elke cel in je lichaam tegen deze schade.
🦠 Ondersteuning van je immuunsysteem
Melatonine beïnvloedt ontstekingsprocessen en helpt je immuunsysteem te reguleren. Niet te veel, niet te weinig. Dat evenwicht is precies wat je nodig hebt bij een sluimerende ontsteking.
💧 Gezonde darmen
Een groot deel van de melatonine in je lichaam wordt niet in je hersenen gemaakt, maar in je darmen. Melatonine ondersteunt de darmbeweging, versterkt de slijmlaag, vermindert ontstekingen in de darm en helpt goede darmbacteriën. De darmen en hersenen communiceren constant via receptoren over hoeveel melatonine er beschikbaar is.
🧠 Schoonmaken van je brein
Tijdens de nacht spoelen je hersencellen zichzelf schoon. Melatonine is verantwoordelijk voor het openen van een klep in het brein die zorgt dat afvalstoffen gecontroleerd worden afgevoerd. Zonder goed werkende melatonine loopt die afvoer minder goed. Je brein wordt minder goed gereinigd. Dat merk je.
❤️ Bloeddrukregulatie
De start van de melatonineafgifte in de avond is zelfs te meten aan een kleine daling van je bloeddruk. Je lijf bereidt zich voor op de nacht.
🔬 Bescherming op celniveau
Melatonine heeft een beschermende werking op cellen die te maken hebben met ongecontroleerde groei. Het is simpelweg anti-kanker.
Waarom melatonine bij Tietze en costochondritis zo belangrijk is
Als je het syndroom van Tietze of costochondritis hebt, is een goed melatonineritme extra belangrijk. Hier is waarom.
🔸 Melatonine remt cortisol. En cortisol, zeker bij chronische stress, verergert ontstekingen en pijn. Een verstoord melatonineritme betekent meer cortisol in de nacht, meer ontsteking, meer pijn. Juist 's nachts, als je toch al meer last hebt van je klachten.
🔸 Melatonine ondersteunt het immuunsysteem bij het reguleren van ontstekingsreacties. Bij Tietze is er sprake van een hardnekkige, sluimerende ontsteking in het kraakbeen van je ribben. Een goed functionerend immuunsysteem, onder regie van een gezond melatonineritme, helpt die ontsteking beter te reguleren.
🔸 En dan is er de slaap zelf. Slecht slapen maakt pijn erger. Meer pijn maakt slapen moeilijker. Een cirkel die je herkent als je Tietze hebt. Melatonine ondersteunen is een van de slimste dingen die je kunt doen om die cirkel te doorbreken.
🔸 Melatonine werkt als antioxidant tot in het kraakbeen en de cellen rondom je ribben. Het helpt schade te beperken en herstel te ondersteunen. Een tekort voelen mensen met Tietze dan ook in hun darmen, immuunsysteem, brein en in elke cel.
Waarom het soms misgaat: de concurrentie om tryptofaan
Weet je nog dat melatonine maar 2% van het beschikbare tryptofaan krijgt? Dat maakt het gevoelig voor verstoring.
Wanneer je lichaam meer energie nodig heeft, bijvoorbeeld door pijn, stress of ziekte, wordt de route richting melatonine als eerste afgesloten. Alles gaat dan naar de energiecentrales van de cellen. Logisch vanuit overlevingsperspectief. Maar het betekent wel dat je bij chronische pijn of stress structureel minder melatonine aanmaakt.
Korte stress is prima. Chronische stress niet.
Acute pijn kan je hebben. Chronische pijn wordt een probleem.
Je ziet het patroon. Je Tietze klachten veroorzaken stress en pijn, die de melatonineproductie verminderen, waardoor je slechter slaapt, meer ontsteking hebt en minder goed herstelt. En zo blijf je in die cirkel hangen.
Wat je zelf kunt doen
Het goede nieuws: je kunt hier echt invloed op uitoefenen. Het begint bij de basis.
🍗 Eet voldoende eiwitten
Kip, kalkoen en tonijn zijn rijk aan tryptofaan. Maar ook pompoenpitten, noten, zaden en eieren doen het goed. Zonder voldoende eiwitten geen grondstof voor melatonine.
🌞 Begin je dag buiten
Daglicht in de ochtend stelt je biologische klok in. Het zorgt dat melatonine op het juiste moment stijgt en daalt. Dit is misschien wel de eenvoudigste en meest krachtige stap die je kunt zetten.
🌿 Zorg voor een gezonde darm
Een goed werkende maag voor de eiwitafbraak, goede darmbacteriën en gezonde darmcellen zijn allemaal nodig om tryptofaan om te zetten in melatonine. Gefermenteerde voeding, vezels en weinig suiker helpen hierbij.
🌙 Dim het licht in de avond
Kunstlicht in de avond verstoort de melatonineaanmaak. Dim je lampen, gebruik warme lichtkleur en leg je telefoon weg.
🧘 Wissel spanning en rust af
Alertheid mag er zijn. Maar rust moet er ook zijn. Voldoende slaap, binding met anderen, buiten zijn en bewegen hebben allemaal invloed op hoeveel melatonine je aanmaakt en hoe je je voelt in je ribben en borstkas.
Kleine stappen, groot verschil
Je hoeft dit niet allemaal tegelijk te veranderen. Dat hoeft niet en dat werkt ook niet. Kies één ding. Begin daar.
Misschien is het morgenochtend even buiten staan met je koffie. Of vanavond wat eerder je telefoon wegleggen. Of bewuster kiezen voor een maaltijd met goede eiwitten.
Elke stap richting een beter melatonineritme is een stap richting minder ontsteking, beter herstel en meer rust in je lichaam.
Wil je weten hoe wij jou kunnen helpen bij het syndroom van Tietze of costochondritis? Je bent van harte welkom in onze praktijk, of ontdek ons online programma voor meer inzicht en directe handvatten.
Wetenschappelijke verdiepingsliteratuur: melatonine
Minich DM, Henning M, Darley C, Fahoum M, Schuler CB, Frame J. Is Melatonin the "Next Vitamin D"?: A Review of Emerging Science, Clinical Uses, Safety, and Dietary Supplements. Nutrients. 2022 Sep 22;14(19):3934. doi: 10.3390/nu14193934. PMID: 36235587; PMCID: PMC9571539.
Chitimus DM, Popescu MR, Voiculescu SE, Panaitescu AM, Pavel B, Zagrean L, Zagrean AM. Melatonin's Impact on Antioxidative and Anti-Inflammatory Reprogramming in Homeostasis and Disease. Biomolecules. 2020 Aug 20;10(9):1211. doi: 10.3390/biom10091211. PMID: 32825327; PMCID: PMC7563541.
Xie S, Fan W, He H, Huang F. Role of Melatonin in the Regulation of Pain. J Pain Res. 2020 Feb 7;13:331-343. doi: 10.2147/JPR.S228577. PMID: 32104055; PMCID: PMC7012243.
Cruz-Sanabria F, Carmassi C, Bruno S, Bazzani A, Carli M, Scarselli M, Faraguna U. Melatonin as a Chronobiotic with Sleep-promoting Properties. Curr Neuropharmacol. 2023;21(4):951-987. doi: 10.2174/1570159X20666220217152617. PMID: 35176989; PMCID: PMC10227911.
Zhang Z, Xue P, Bendlin BB, Zetterberg H, De Felice F, Tan X, Benedict C. Melatonin: A potential nighttime guardian against Alzheimer's. Mol Psychiatry. 2025 Jan;30(1):237-250. doi: 10.1038/s41380-024-02691-6. Epub 2024 Aug 11. PMID: 39128995; PMCID: PMC11649572.
Cui Y, Hong S, Xia Y, Li X, He X, Hu X, Li Y, Wang X, Lin K, Mao L. Melatonin Engineering M2 Macrophage-Derived Exosomes Mediate Endoplasmic Reticulum Stress and Immune Reprogramming for Periodontitis Therapy. Adv Sci (Weinh). 2023 Sep;10(27):e2302029. doi: 10.1002/advs.202302029. Epub 2023 Jul 14. PMID: 37452425; PMCID: PMC10520618.
Segovia-Roldan M, Diez ER, Pueyo E. Melatonin to Rescue the Aged Heart: Antiarrhythmic and Antioxidant Benefits. Oxid Med Cell Longev. 2021 Mar 13;2021:8876792. doi: 10.1155/2021/8876792. PMID: 33791076; PMCID: PMC7984894.
Cardinali DP, Brown GM, Pandi-Perumal SR. Possible Application of Melatonin in Long COVID. Biomolecules. 2022 Nov 7;12(11):1646. doi: 10.3390/biom12111646. PMID: 36358996; PMCID: PMC9687267.
Abtahi SH, Hashemi SM, Mahmoodi M, Nilforoush MH. Comparison of Melatonin and Sertraline Therapies on Tinnitus: A Randomized Clinical Trial. Int J Prev Med. 2017 Aug 31;8:61. doi: 10.4103/ijpvm.IJPVM_229_17. PMID: 28966750; PMCID: PMC5609358.
Merrick L, Youssef D, Tanner M, Peiris AN. Does melatonin have therapeutic use in tinnitus? South Med J. 2014 Jun;107(6):362-6. doi: 10.14423/01.SMJ.0000450714.38550.d4. PMID: 24945170.
Joseph TT, Schuch V, Hossack DJ, Chakraborty R, Johnson EL. Melatonin: the placental antioxidant and anti-inflammatory. Front Immunol. 2024 Feb 1;15:1339304. doi: 10.3389/fimmu.2024.1339304. PMID: 38361952; PMCID: PMC10867115.
Hoang BX, Shaw DG, Pham PT, Levine SA. Neurobiological effects of melatonin as related to cancer. Eur J Cancer Prev. 2007 Dec;16(6):511-6. doi: 10.1097/CEJ.0b013e32801023dc. PMID: 18090123.
Effect of melatonin supplementation on tinnitus:
Systematic literature review and meta-analysis
Riccardo Nocini, Brandon M. Henry, Giuseppe Lippi, Camilla Mattiuzzi
Konečná B, Chobodová P, Janko J, Baňasová L, Bábíčková J, Celec P, Tóthová Ľ. The Effect of Melatonin on Periodontitis. Int J Mol Sci. 2021 Feb 27;22(5):2390. doi: 10.3390/ijms22052390. PMID: 33673616; PMCID: PMC7957695.
